Architectuur

Nagele is het enige dorp in Nederland waar alle gebouwen platte daken hebben. De woningen zijn niet hoger dan twee bouwlagen en hebben een sobere maar wel speelse architectuur waar zorgvuldig over nagedacht is.

In 1954 kregen De 8 en Opbouw de opdracht de bebouwing voor Nagele uit te werken. Architectuur volgens Het Nieuwe Bouwen was het uitgangspunt, in tegenstelling tot de andere dorpen waar traditioneel werd gebouwd. Voor de bouw van woningen werd moderne systeembouw toegepast zoals Dura-Coignet en Cusveller. Het was de bedoeling van de ontwerpers om de bewoners moreel te verheffen door ze een eigentijdse, ruime en comfortabele woning te bieden. Op het eerste gezicht lijken veel woningen op elkaar, maar er zit veel variatie in vanwege experimentele woningplattegronden, verschillende woningvolumes en in de architectuur. De gevels waren van oorsprong levendig vormgegeven vanwege een uitgekiend lijnen- en vlakkenspel.

Ook voor de andere gebouwen in Nagele is het mathematische lijnen- en vlakkenspel typerend voor de architectuur in het dorp. De lijnen in de composities zorgen voor eenheid, de vlakken zorgen juist voor afwisseling. Ook het omkaderen van de ruimte is op alle schaalniveaus terug te vinden in Nagele. In de architectuur van Nagele zijn kaders gebruikt als markering van belangrijke kruisingen, vensters of hoeken. Vooral bij de openbare gebouwen is door de compositie van verschillende objecten hiërarchie gecreëerd waardoor gevels leesbaar worden. Er is telkens een spel gaande in de compositie van vlakken waardoor de gebouwen niet altijd een duidelijke voor- of achterkant hebben maar alzijdig zijn.

Een ander kenmerk van de architectuur van Nagele zijn de toegepaste details. Een manier om het openbare gebouw of een woning een eigen uitstraling te geven. Denk aan de bankjes voor de Rietveldwoningen (rijtjeshuizen ontworpen door Gerrit en Jan Rietveld) en de bijzonder wand in de kerk van Taen en Nix (rooms-katholieke kerk).

 

  • De bijzondere gevel (een zogenaamde claustrawand) van Museum Nagele.
  • Karakteristieke bankjes, zoals Gerrit Rietveld ze wel vaker toepaste.
  • De gereformeerde kerk is een toonbeeld van modernistische architectuur.