Bewonderaars

Al tijdens de bouw was er veel belangstelling voor dat modernistische experiment in die kale lege polder. De aandacht is gebleven en Nagele spreekt nog steeds tot de verbeelding. In de vakwereld van ontwerpers, planologen en cultuurhistorici is Nagele een begrip.

Vraag aan architecten of stedenbouwkundigen of ze Nagele kennen: grote kans dat ze ja zeggen en het dorp tijdens hun opleiding hebben bezocht. Binnen het onderwijs voor bouwkunde, architectuur en stedenbouwkunde komt Nagele als modeldorp vaak aan de orde. Ook internationaal is er belangstelling voor Nagele. Van Frankrijk tot Rusland, Nagele werd en wordt vaak gebruikt in tentoonstellingen over moderne architectuur en stedenbouw. Geregeld staan er studenten op de stoep bij Museum Nagele om Nagele als case study te gebruiken. En in 2016 is bijvoorbeeld de Spaanse architect Enrique Abad Monllor gepromoveerd op Nagele.

Het besef dat in Nagele iets bijzonders werd gerealiseerd was in de jaren vijftig al aanwezig. Het Ministerie van Volkshuisvesting en Bouwnijverheid wilde het project vereeuwigen en gaf opdracht aan cineast Louis van Gasteren om een documentaire te maken. Zijn film ‘Een nieuw dorp op nieuw land’ uit 1960 vertelt het verhaal van Nagele van de tekentafel tot het betrekken van de eerste woning. De documentaire is te bekijken in Museum Nagele.

Omdat Nagele zo opviel is er sinds de bouw ook veel over geschreven in de vakliteratuur. Het is niet alleen bewondering dat de klok slaat. Er is ook veel discussie over welke architect het meeste heeft bijgedragen aan het ontwerpproces, over de uitvoering die niet volledig volgens plan is gerealiseerd en dat Nagele niet helemaal is geworden wat de planmakers ervan gedacht hadden. Dit neemt niet weg dat Nagele een uniek experiment was. De laatste jaren is er dan ook steeds meer aandacht voor de cultuurhistorische waarde van het dorp. De bijzondere erfenis van Nagele verdient het om behouden te blijven en vooral ook om verder te ontwikkelen.