Historie

Nagele is een dorp met een unieke ontwerpgeschiedenis. Het dorp is namelijk ontworpen door architectencollectief ‘De 8 en Opbouw’. Er zijn in Nederland weinig plekken waar hun moderne kijk op de toekomst zo goed te bewonderen is.

In 1932 kwam de Afsluitdijk gereed en kon begonnen worden met de drooglegging van de Zuiderzee. De Noordoostpolder viel droog in 1942. Na de Tweede Wereldoorlog werd een begin gemaakt met de bouw van elf dorpen voor de landarbeiders. De Directie van de Wieringermeer, die na de Wieringermeer de opdracht kreeg voor de inrichting van de Noordoostpolder, stond hiervoor aan de lat. Nagele moest ongeveer 270 woningen, 3 kerken, 3 scholen, winkels, een dorpshuis, een sportzaal, horeca en een begraafplaats krijgen.

De Directie van de Wieringermeer had een grote invloed op de inrichting van de dorpen. Voor het dorp Nagele zijn het Congrès Internationaux d’ Architecture Moderne (CIAM) en de stedenbouwkundige en architectuurstroming van Het Nieuwe Bouwen ook zeer bepalend geweest.

Het CIAM (1928-1959) speelde een grote rol in het internationale architectuur-debat. Het was een soort van ‘platform’ voor ontwerpers die zich richtten op moderne architectuur en stedenbouw.

De Amsterdamse architectengroep ‘De 8’ was het die Nagele als casus koos voor het zevende CIAM-congres in Bergamo, Italië (1949). Tijdens het achtste CIAM-congres in Hoddesdon, Engeland, in 1951 kwam het stedenbouwkundig plan van Nagele ook aan de orde. En bij het tiende CIAM-congres in Dubrovnik, 1956, presenteerde Aldo van Eyck Nagele voor een derde keer.

Voor Nagele zijn eindeloos veel schetsen gemaakt. Een aantal schetsen is te vinden in het tijdschrift Forum van 1952 (Een plan voor het dorp Nagele, Forum jaargang 7. – pag.: 172-178). Daarin geven de ontwerpers uitleg over het plan voor Nagele. Niet veel later sloot ook de Rotterdamse architectengroep ‘Opbouw’ aan bij het ontwerpproces. Nagele is samen met de Rotterdamse wijk Pendrecht een van de weinige directe uitwerkingen van CIAM-principes in Nederland.