Stedenbouw

Nagele is ontworpen volgens de uitgangspunten van Het Nieuwe Bouwen. Dat betekent lucht, licht en ruimte, het woonhof, strokenbouw, gestandaardiseerde bouwmethoden en plekken en voorzieningen om de gemeenschapszin te bevorderen.

Nagele is bedacht vanuit een modernistische ontwerpgedachte. Deze is volledig anders is dan andere dorpen omdat de principes van Het Nieuwe Bouwen zijn toegepast. In Nagele zijn de stedenbouwkundige opzet en de groeninrichting verweven met elkaar. Hierdoor benadrukt het groen de stedenbouwkundige opzet en brengt het groen een duidelijke scheiding aan tussen de verschillende stedenbouwkundige elementen. Belangrijk is de bosgordel rondom het dorp die voor geborgenheid in het ‘lege land’ moest zorgen. Daarbinnen is er een groene centrale ruimte waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, daarin liggen ook de maatschappelijke functies (kerken, scholen). Woonhoven liggen rondom de centrale ruimte. De huizen in deze hoven zijn zo geplaatst dat er sprake is van optimale bezonning en veel lucht, licht en ruimte. De functie ‘winkels’ kreeg een plek als een aparte zone, in twee stroken, aan de westzijde van het groene middenterrein.

Beelden meer zeggen dan woorden. De presentatiepanelen die De 8 onder aanvoering van Aldo van Eyck voor het CIAM congres maakte, geven daarom goed inzicht in de achterliggende redenen van de opzet van Nagele.

Tegenwoordig zien we in Nagele als een weerslag van verschillende thema’s die in de jaren vijftig van de twintigste eeuw een rol speelden. Het dorp is tot stand gekomen door een nieuwe planningsmethode, waarbij sociologen, stedenbouwkundigen, architecten en landschapsarchitecten samenwerkten. Het dorp is een voorbeeld van het geloof in de maakbare samenleving. De Directie van de Wieringermeer liet de bewoners van Noordoostpolder selecteren volgens strenge eisen, om zo een ideale opbouw van de samenleving te creëren. In Nagele is de verzuiling ook zichtbaar. Het dorp kreeg een evenredig aantal protestanten, katholieken en niet-religieuzen. Deze groepen hadden alle een eigen kerk en school. Ook het verbeteren van de woonomstandigheden van de arbeiders is zichtbaar. De woningen kregen een gescheiden keuken en eetkamer en moderne voorzieningen, zoals douche en toilet, wat zeker niet standaard was in die tijd.

 

  • Paneel 1 van de presentatie van De 8 bij CIAM X in Dubrovnik 1956. Afbeelding: Collectie Aldo van Eyck Foundation
  • Paneel 2 van de presentatie van De 8 bij CIAM X in Dubrovnik 1956. Afbeelding: Collectie Aldo van Eyck Foundation
  • Paneel 3 van de presentatie van De 8 bij CIAM X in Dubrovnik 1956. Afbeelding: Collectie Aldo van Eyck Foundation
  • Paneel 4 van de presentatie van De 8 bij CIAM X in Dubrovnik 1956. Afbeelding: Collectie Aldo van Eyck Foundation