Woonhoven

In een doorsnee Nederlands dorp woon je in een straat of aan een weg. Niet in Nagele, daar woon je in een woonhof. Dit woonhof is min of meer een voorloper van het latere woonerf. Door wie zijn ze ontworpen?

De woningen zijn ontworpen voor landarbeiders en middenstanders met hun gezin. De ontwerpers wilden in Nagele de woningen optimaal plaatsen ten opzichte van de zon. Daarnaast moesten er eigen plekken gecreëerd worden waardoor de gemeenschapszin bevorderd werd. Dit alles werd mogelijk door woningen te groeperingen rond een gemeenschappelijke ruimte. Zo ontstond het woonhof zoals het in Nagele gebouwd is.

De ontwerpers van Nagele van de 8 en Opbouw namen de vormgeving van de eerste woonhoven voor hun rekening. Er werd steeds in paren gewerkt. Mart Stam en Wim Bodegraven tekenden de Koolzaadhof (1956). Gerrit Rietveld en zijn zoon Jan ontwierpen de Klaverhof (1956) en de Vlashof (1956). De door hun ontworpen rijtjeswoningen worden ook wel Rietveldwoningen genoemd. De Karwijhof (1958) was van de hand van Lotte Stam-Beese en Ernest Groosman. De notabelenwoningen (1958) naast de Karwijhof zijn van Frans van Gool en Johan Niegeman.

De Lucernehof en de Gerstehof werden later gebouwd, namelijk in 1967 en volgens het gestandaardiseerde VANEG-systeem. Woningen van dat type, evenals ouderenwoningen, zijn ook nog in de andere hoven gebouwd. De Tarwehof is ook van latere datum. Hier staan door particulieren gebouwde bungalows en twee-onder-een-dakwoningen van Atelier voor Architectuur Schouten en De Jonge.

Door de jaren heen is er veel gewijzigd aan de woningen. Een aantal Rietveldwoningen is in 2012 door woningcorporatie Mercatus gerenoveerd met herstel van de oorspronkelijke uitstraling. Voor de andere hoven bestaan eveneens plannen om te renoveren. Woonhof de Karwijhof is het meest gaaf van alle hoven en een gemeentelijk monument. Na restauratie wordt hier ook een museumwoningen en een B&B gerealiseerd.